Dzisiaj jest: piątek, 15 grudnia 2017   Imieniny: Celina, Ireneusz, Krystiana

więcej ›

PUBLICYSTYKA

Teksty nadesłane

"Odwiedzając" św. Barbarę

Od połowy XIX wieku w kopalniach węgla kamiennego na Górnym Śląsku świętowana jest, przypadająca 4 grudnia, uroczystość świętej Barbary, nazwana Barbórką. Pokażmy ją światu!

Każdego roku od ponad 160 lat społeczność górnicza celebruje ją jako wydarzenie religijne, zawodowe i rodzinne. W każdym z tych trzech wymiarów na Górnym Śląsku jest ono wyjątkowe, a na przestrzeni półtora wieku stale się zmieniało. Niektóre jego elementy okazały się stałe, a część z nich wprowadzano i usuwano w różnych momentach historii, nie zawsze z pobudek wspierających Barbórkę. Ostatecznie, w czasie politycznej i kulturowej wolności, górnicy sami zadecydowali jakie elementy pragną wpierać swoją pamięcią i kultywować. Dzięki temu możemy dzisiaj mówić o kulturowym bogactwie tego aspektu górnośląskiego górniczego dziedzictwa.

Nieubłagana koniunktura polityczna spowodowała, że od lat 90. XX wieku wiele kopalń zostało zamkniętych, a górnicy odeszli z zawodu. Jakkolwiek trudno jest świętować w sytuacji braku pracy i likwidacji kopalń, pamięć o Barbórce powinna być przekazywana kolejnym pokoleniom mieszkańców regionu, ponieważ cały Górnym Śląsk wyrósł „na węglu” dzięki ciężkiej pracy górników. Warto jest więc przyjrzeć się, jak świętowali Barbórkę nasi przodkowie, zakładając, że zarówno elementy obchodów znane nam wyłącznie ze wspomnień, jak i świętowanie, którego jesteśmy częścią, są tak samo ważne.

Spoglądając na Barbórkę wstecz trzeba zaznaczyć, że obchody tego dnia rozpoczynały się od krótkiej modlitwy katolickich górników przed ołtarzami św. Barbary znajdującymi się w kopalnianych cechowniach. Współcześnie członkowie załóg czy związków zawodowych składają kwiaty przed wizerunkami. O obyczaju tym pamiętają także górnicy, którzy „odwiedzają” swoje święte Barbary, przeniesione z zamkniętych kopalń do kościołów czy kaplic.

Nasi przodkowie przygotowywali się do wyjścia na msze święte i nabożeństwa na placach kopalń, gdzie formował się szyk kolumny marszowej. W odpowiedniej kolejności ustawiał się poczet sztandarowy, orkiestra (kopalniana, wojskowa lub wynajęta na tę okazję), dyrekcja, sztygarzy, za którymi do kościołów szli pracownicy świętujący jubileusz zawodowy. Piękną, wyłącznie górnośląską tradycją był wspólny wymarsz górników wyznania katolickiego i ewangelickiego z kopalni. Dopiero w pobliżu świątyń pochód rozdzielał się. Po powrocie z nabożeństw odbywał się uroczysty obiad dla jubilatów i dyrekcji, natomiast pozostali uczestnicy mszy i nabożeństw wracali do domu, by tam, przy świątecznym posiłku, świętować z rodziną.  Współcześnie wspólne wyjścia załogi i dyrekcji do kościołów odbywają się, co oczywiste, tam, gdzie jeszcze są czynne kopalnie. Choć trzeba wskazać, że są pośród nas górnicy, którzy pielęgnowali pamięć o wspólnych przemarszach i organizowali takowe w miejscach, w których już nie ma śladu po kopalni. Na przykład w Zabrzu-Biskupicach, po spotkaniu przy wizerunku św. Barbary z kopalni „Jadwiga/Pstrowski” wspólnie szli do kościoła.

Barbórka była także dniem wręczania nagród za długoletnią pracę. Z rąk dyrektorów jubilaci otrzymywali upominki pieniężne oraz zegarki z pamiątkowym grawerunkiem. Tym, którzy pracowali 50 lat obdarowywano zegarkiem w złotej kopercie i 50 markami w złocie. Po II wojnie światowej władze chciały zlikwidować obyczaj honorowania jubilatów, nagradzając przodowników pracy za windowanie morderczych norm wydobycia. Zdecydowana postawa górników spowodowała, że wycofano się z tego zamiaru i w prezencie jubileuszowym w latach 60. XX wieku można było otrzymać motocykl a nawet samochód. Ponadto górnicy zasłużeni dla kraju byli dekorowani odznaczeniami w trakcie akademii zakładowych oraz centralnych, które odbywały się na przemiennie w Zabrzu i Katowicach.

Obecnie trudno wyobrazić sobie Barbórkę bez karczmy piwnej, gwarków czy babskiego combra, które dla wielu właśnie są obchodami Barbórki. Jednak warto wiedzieć, że nie zawsze tak było. Zabawy i spotkania przy piwie nie odbywały się w grudniu (ze względu na adwent), ale jako święto zakładowe (Bergfest) latem do I wojny światowej. Po jej zakończeniu, głównie ze względu na trudności finansowe kopalń zarzucono organizowanie dwóch imprez w ciągu roku. W okresie powojennym górnicy mogli uczestniczyć w balach, potańcówkach a nawet dyskotekach. Spopularyzowane po 1980 roku karczma piwna, gwarki i babski comber, są lubianymi przez górników imprezami Barbórkowymi.

Bez względu na to, które elementy Barbórki są dzisiaj bardziej popularne od innych, wszystkie trzeba traktować jako dziedzictwo tego święta, ponieważ niezmiennie jest to dzień świąteczny górników i ich najbliższych. Jest także dziedzictwem Górnego Śląska, elementem tożsamości mieszkańców regionu. Jednakże wniosek o wpisanie Barbórki na listę niematerialnego dziedzictwa złożyć mogą wyłącznie depozytariusze, a więc ci, którzy Barbórkę celebrują, świętują i pielęgnują.

W związku z tym Muzeum Górnictwa Węglowego, jako koordynator tego przedsięwzięcia, ma dwie prośby do depozytariuszy. Po pierwsze chcielibyśmy, aby oni sami pochwalili się, jak świętują (lub świętowali) ten dzień, aby w miarę możliwości przesłali do Muzeum zdjęcia, krótkie filmy, wspomnienia spisane lub nagrane na adres barborka@muzeumgornictwa.pl lub Muzeum Górnictwa Węglowego, ul. Jodłowa 59, 41-800 Zabrze z dopiskiem „Barbórka” do końca grudnia 2017 r. Następnie będziemy prosić depozytariuszy o spotkanie się z pracownikami Muzeum. Wówczas zachęcać będziemy wszystkich zainteresowanych do podpisania porozumienia depozytariuszy, które zostanie dołączone do wniosku. Jest to najważniejszy jego element, który poświadczy, że Barbórka jest dla górników ważna i cenna.

Podejmijmy więc wspólny wysiłek, by wpisać Barbórkę na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Pokażmy Polsce i światu jeden z naszych regionalnych skarbów.

 

sobota, 2 gru 2017, Muzeum Górnictwa Węglowego

Mieszkanie

Jastrzębie-Zdrój

cena: 125 000,00 zł
M-3 UL.ZIELONA NISKI BLOK

47.40 m2, Dwustronnie rozkładowe m-3 przy ul.Zielonej na idealnym drugim piętrze w niskim bloku. Przedstawiam ofertę sprzedaży mieszkania o powierzchni użytkowej 47m2, składającego się z dwóch nieprzejściowych pokoi, kuchni przedpokoju i łazienki, do mieszkania p... więcej

Zielona, jola@jgn-vesta.pl, 883 100 480

KOMENTARZE

  • górnik | 04/12 godz. 13:47

    Mylisz się "alwaro" Św. Barbara z jest patronką górników, hutników, artylerzystów i flisaków. Św. Barbara w sposób szczególny związana jest z tradycją górniczą. Tak naprawdę opiekuje się jednak wszystkimi, którzy podczas wykonywania swojej pracy ryzykują życie, np. saperami i marynarzami. Jej opieki szukają także kamieniarze, kowale, ludwisarze, strażnicy, więźniowie, murarze i architekci. Nie wszyscy wiedzą, że na Kaszubach "barbórkę" obchodzą rybacy. W tym dniu odprawiana jest uroczysta msza ś więcej »w. za tych, którzy pracują na morzu.
    Tradycja obchodzenia Barbórki w Polsce pojawiła się w 1354 r. Z końca XV w. znana jest, pochodząca z dokumentu księcia oświęcimskiego Janusza, forma "Barbora"; ona dała początek Barbórki na Śląsku.
    To takie krótkie streszczenie resztę sobie poczytaj w int.
    Pozdr.

  • alwaro | 02/12 godz. 18:27

    barbara.z.górnictwem.nie.ma.nic.wspólnego

dodaj komentarz

Z NAMI W ŚWIAT

Grecja

KORFU

... Grecka wyspa Korfu , jedna z zieleńszych Greckich wysp. Urwiste klify , różnorodne plaże, bogactwo kolorów. tutaj czuć dobry Grecki klimat , nie wspom rozwiń ›

od 1.300 zł

termin: CZERWIEC - PAŹDZIERNIK 2017

więcej ofert biura ›

GMB Family Tours ›

ZOBACZ TEŻ INNE PROPOZYCJE. WARTO! ›

NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE

ARTYKUŁY

14/12

2591 listów!

0

07/12

Pieskie życie

1

więcej

BLOGI

22/10

"Kipi kasza…"

5

więcej blogów

KALENDARZ

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszego serwisu. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies
Zamknij X