Dzisiaj jest: sobota, 26 maja 2018   Imieniny: Ewelina, Paulina, Filip

więcej ›

PUBLICYSTYKA

A to ciekawe

Jas-Mos: Nie tylko zakład pracy

Niedawno Ruch „Jastrzębie” Kopalni Zespolonej „Borynia-Jastrzębie-Zofiówka”  obchodził swoje 55-lecie. Ruch „Jastrzębie” to spadkobierca kopalni „Jas-Mos”, która powstała z połączenia kopalń „Jastrzębie” i „Moszczenica”. Roli tych kopalń w powstaniu i rozwoju Jastrzębia-Zdroju, jak i losu wielu tysięcy górniczych rodzin, nie da się przecenić. I to nie tylko w sferze gospodarczej czy zapewnienia utrzymania tym rodzinom, ale i realnego wpływu na funkcjonowanie tego miasta zarówno kulturalne, sportowe, jak i oświatowe. Jednym słowem, stały się faktycznym animatorem życia społecznego. Bez nich i innych kopalń życie społeczne w mieście, a nawet w okolicy byłoby znacznie uboższe, jeśli w ogóle możliwe.

Gdy kopalnie te okrzepły i zakończyły inwestycje niezbędne do ich funkcjonowania, zainteresowały się również organizacją szeroko pojętej kultury w tym górniczym mieście. Ono samo nie nadążało z realizacją inwestycji kulturalnych. A i wtedy wiadomo było, że nie samym chlebem człowiek żyje. W 1975 roku w dzielnicy Zdrój otwarto Zakładowy Dom Kultury KWK „Jastrzębie”, ambitny i o imponujących rozmiarach (późniejsze Górnicze Centrum Kultury). Jego pierwszy kierownik Jarosław Hibner nawiązał kontakty z kilkunastoma teatrami. Liczne spektakle teatralne cieszyły się ogromnym zainteresowaniem – w ciągu pierwszych 3 lat zobaczyło je przeszło 60 tys. widzów. Nie zabrakło także znaczących koncertów. Na estradzie ZDK występowały zespoły filharmonii z Rybnika i Zabrza, a także takie gwiazdy muzyki estradowej jak Budka Suflera, Andrzej Rosiewicz i inni. Na owe czasy nowocześnie urządzone kino „Panorama” prezentowało światowe nowości filmowe. ZDK umożliwiał działanie wielu klubom hobbystycznym jak Dyskusyjny Klub Filmowy „Iluzjon”, a także zespoły plastyczne, wokalno-instrumentalne, teatralne i literackie. Odbywały się tam różne miejskie konferencje czy uroczystości . Był to bez wątpienia przez wiele lat centralny punkt jastrzębskiej kultury.

Kopalnia „Moszczenica” nie dysponowała swoim domem kultury, ale także była wielkim animatorem jastrzębskiej kultury. Organizowała setki imprez w mieście jak wycieczki krajoznawcze, wyjazdy na koncerty, spektakle czy inne atrakcyjne imprezy. Wychodząca przez kilka lat miejska gazeta „Nasze Problemy” również była finansowana przez tutejsze kopalnie. Kopalnie wspierały również lokalnych artystów w różnych formach twórczości – malarstwo, metaloplastyka, rzeźba, poezja czy fotografia. Obrazy górnika kopalni „Moszczenica” Ludwika Holesza znane są na całym świecie, znani są także rzeźbiarze w węglu Bogdan Krauze, Jarosław Namiestnik czy Ryszard Trybulski.   

Jednym z głównych elementów elementów folkloru górniczego miasta są kopalniane orkiestry dęte i posiadanie takiej jest dla każdej kopalni sprawą honoru i reputacji. Już w pierwszych latach działalności KWK „Jastrzębie” powołano pierwszą w mieście orkiestrę górniczą, a jej dyrygentem został Antoni Szewczyk. Członkowie orkiestry byli oczywiście amatorami, chociaż już wcześniej mieli kontakt z instrumentami, chociażby w orkiestrach wojskowych. W 1973 roku powstała Młodzieżowa Orkiestra Dęta Zasadniczej Szkoły Górniczej KWK „Jastrzębie”, a kierownictwo nad nią objął Stanisław Śmietana. Mimo trudnych początków, zespół szybko zaczął odnosić wielkie sukcesy. Już na przełomie lat 70-tych i 80-tych czterokrotnie triumfowała w Ogólnopolskim Festiwalu Młodzieżowych Orkiestr Dętych.  Potem nastąpiły inne sukcesy krajowe i zagraniczne, których ukoronowaniem był I nagroda w Światowym Konkursie Orkiestr Dętych w 1990 roku, ale młodzi muzycy znajdowali też czas, by koncertować także tutaj – dla mieszkańców Jastrzębia. Również kopalnia „Moszczenica” mogła się poszczyć swoją orkiestra dętą.

Dużą szansą dla zdobycia atrakcyjnego zawodu była Zasadnicza Szkoła Górnicza KWK „Jastrzębie” założona już w 1971 roku. Budynek szkoły dysponował bardzo dobrymi warunkami: kilkunastoma klasami, warsztatami na 100 miejsc, salą gimnastyczną i zapleczem socjalnym. Specjalne udogodnienia przygotowano dla uczniów zamiejscowych: internat, bezpłatne wyżywienie oraz kieszonkowe na drobne wydatki. Absolwenci, którzy ukończyli szkołę i podjęli pracę w kopalni,  mogli liczyć na jednorazową pożyczkę na zagospodarowanie, umarzaną po 3 latach nienagannej pracy. Przy szkole działały różne kółka zainteresowań, jak elektroników, fotografików czy... sympatyków teatru. Kopalnie wydatnie pomagały też w różny sposób innym jastrzębskim szkołom. Co ciekawe, 27 kwietnia 1973 roku ZSG „Jastrzębie” odwiedził nawet I sekretarz KC PZPR Edward Gierek.

Obie kopalnie równie czynnie wspierały już od lat 60-tych miejscowych sportowców. Początkowo występowali oni pod szyldem Górnika Jas-Mos, który w 1970 roku przekształcił się Górniczy Klub Sportowy Jastrzębie. Najszybciej sukcesy zaczęli odnosi pięściarze występujący w... cechowni KWK „Jastrzębie”. Dzięki mecenatowi kopalń rozwinęła się baza sportowa, która umożliwiła późniejsze sukcesy jastrzębskim zawodnikom. Kopalnia „Jastrzębie” wybudowała nowoczesną na owe czasy halę widowiskowo-sportową, do której przeniesiono różne sekcje sportowe i w której odbyło się wiele wydarzeń nie tylko sportowych, ale i widowiskowych.

Kopalnia „Moszczenica” objęła patronat nad sekcją piłkarską. Między innymi wyremontowała stadion klubu, który znajdował się niedaleko kopalni i dzięki temu mecze mogło oglądać ponad 8 tys. kibiców. Największe sukcesy piłkarze GKS odnieśli w sezonie 1975/1976, kiedy dotarli do półfinału Pucharu Polski, eliminując po drodze Wisłę Kraków i Legię Warszawa. Ulegli dopiero Stali Mielec naszpikowanej bohaterami Mundialu '74, w którym Polska zdobyła 3. miejsce. Podobnie było z innymi sekcjami sportowymi, które święciły prawdziwe sukcesy, które bez wsparcia tych kopalń nie byłyby możliwe.

Pracownicy szybko rozwijających się kopalń musieli gdzieś mieszkać ze swoimi rodzinami i to mieszkać w godziwych warunkach. Dwa przykopalniane osiedla (Zdrój i Przyjaźń) okazały się niewystarczające dla szybko rozrastających się kopalń. W latach 1966-1967 rozpoczęła się budowa osiedla III obliczonego na 25 tys. mieszkańców. Pierwsze bloki przy ulicy Śląskiej, Kurpiowskiej, Kaszubskiej budowano jeszcze tradycyjną metodą, jednak po uruchomieniu Fabryki Domów „Fadom” w Bziu rozpoczęła się era „wielkiej płyty”. Od 1969 r. zaczęły błyskawicznie powstawać 5- i 11-kondygnacyjne wysokościowce na osiedlach III, a następnie IV i V. Swoje mieszkania znaleźli tam także pracownicy „Jastrzębia” i „Moszczenicy”.

Dzięki temu Jastrzębie-Zdrój stało się miastem z dużymi perspektywami dla młodych małżeństw. Mieszkanie rodzinne można było otrzymać po 2 latach nienagannej pracy. Pracownicy dołowi uzyskiwali całkowity wkład do spółdzielni mieszkaniowej, który po 10 latach pracy był umarzany. Z kolei pracownicy powierzchni otrzymywali pożyczkę w wymiarze połowy wkładu, która podlegała zwrotowi z 1% opodatkowania.

Niestety mimo ambitnych planów nie udało się zrealizować wszystkich inwestycji, szczególnie w zakresie edukacji, kultury i sportu. Nie udało się stworzyć centrum miasta z prawdziwego zdarzenia – miejsca integrującego mieszkańców. Rekordowe tempo budowy bloków nie rozwiązało też braków mieszkaniowych. W efekcie wielu pracowników kopalń przez lata musiało korzystać z mieszkań w tzw. Domach Górnika.

Z upadkiem PRL nastąpiły ciężkie czasy dla górnictwa, które musiało przejść kosztowną modernizację. Niemniej rola jastrzębskich kopalń w rozwoju miasta była znacząca, jeśli nie decydująca, w tym tych dwóch najstarszych: KWK „Jastrzębie” i KWK „Moszczenica”, które przechodzą teraz do historii. Warto o tym pamiętać w kontekście jubileuszu 55-lecia. Bo nie były tylko zakładami pracy, ale prawdziwym mecenasem tego miasta.



Na podstawie kroniki „50 lat KWK Jas-Mos, 1962-2012”

środa, 3 sty 2018, JN

Mieszkanie

Jastrzębie-Zdrój

cena: 165 000,00 zł
MIESZKANIE JASTRZĘBIE-ZDRÓJ

71.00 m2, Mieszkanie typu m-6 w układzie 3x1 położone na idealnym II piętrze przy ul.Wrocławskiej. Idealne położenie w ścisłym Centrum Miasta, przedszkole, szkoły różnego stopnia( podstawowa, liceum, technikum) liczne obiekty handlowe w tym sklep Biedronka, Ośrodek... więcej

Wrocławska, jola@jgn-vesta.pl, 883 100 480

KOMENTARZE

  • Barbara | 14/01 godz. 18:10

    Dziękuję za tę podróż sent.,a mam na myśli Górnicze Centrum Kultury w którym dane mi było pracować razem z J.Hibnerem,niestety nie zyjacym już dyrektorem tej placówki i chociaż były to czasy komuny to pod względem kultury naprawdę dużo się działo,a to dzięki lokalnym kopalniom,które partycypowały w kosztach finansowania imprez kulturalnych,szczególnie tych z tzw.górnej półki.Szkoda,że budynek GCK tak zniszczono,obecne kino nie ma ani dobrej lokalizacji ani też prestiżu należnego placówce kultur więcej »alnej miasta górniczego jak Jastrzębie!

  • Stary Ryl. | 11/01 godz. 03:31

    Przepracowałem na KWK Jastrzębie,między czasie od 1995 roku na
    JASMOSie ponad 22 lata, i niestety nie zdążyłem dorobić się emerytury z tejże kopalni, "od Pażdziernika 2016 przejeła SRK" aktualnie dogorewam na Zofijii ale dla mnie sentyment pozostał po dziś dzień,do kopalni która dała mi mieszkanie i godne warunki pracy i PŁACY.

  • JasMosiak | 04/01 godz. 17:51

    Pamiętam: To jak wygrana w totolotka. Człowiek przyjechał ze wsi, dali szkołę (zeszyty, książki, kurtkę na zimę, jedzenie), internat. Potem pracę na Jastrzębiu i mieszkanie,a i emeryturę po 25 latach. Teraz tylko żyć puki się jest jeszcze młodym. To zdarza się tylko raz w żuciu. Cała ta Unia i kapitalizm ma na noc... z bakaniem do 67lat (czyt. do śmierci).

  • JA | 04/01 godz. 14:00

    Fajny artykuł

  • jasnet.pl | 03/01 godz. 14:40

    Komentarze do tego tekstu zostały wyłączone! Minął okres dodawania komentarzy.

zobacz wszystkie komentarze

NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE

ARTYKUŁY

21/05

Miasto demolka?

5

więcej

BLOGI

więcej blogów

KALENDARZ

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszego serwisu. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies
Zamknij X