Dzisiaj jest: piątek, 21 września 2018   Imieniny: Hipolit, Jonasz, Mateusz

więcej ›

PUBLICYSTYKA

A to ciekawe

Od rzemiosła do przemysłu

Najstarsze istniejące źródła pisane wskazują, że najwcześniejsze osadnictwo na terenie obecnego Jastrzębia-Zdroju pochodzi z XIII wieku. Informacje te pochodzą z Księgi Fundacyjnej biskupstwa wrocławskiego, powstałej w latach 1290-1305. Księga ta zawiera wykaz danin – w tym świętopietrza z poszczególnych miejscowości należących do diecezji wrocławskiej. Informacje dotyczące innych osad z terenu obecnego Jastrzębia-Zdroju istnieją również w innych dokumentach źródłowych.

Jedna z pierwszych wzmianek dotyczących miejscowości Moszczenica pochodzi z kolei z 1276 roku i wiąże się prawdopodobnie z ruchem kolonizacyjnym jaki w tamtym okresie istniał. W okresie kształtowania się administracji kościelnej tereny obecnego Jastrzębia-Zdroju leżały na granicy diecezji krakowskiej i wrocławskiej. We wspomnianym okresie ukształtował się system cechowy do którego należeli rzemieślnicy danej specjalności. Pracą cechu kierował mistrz, który był zarazem właścicielem całego warsztatu. W celu ochrony swoich interesów poszczególne grupy zawodowe grupowały się w cechy. Osoby nie należące do cechu nazywane były  partaczami. Cechy ustawiały własne prawa zwane statutami cechowymi, które regulowały m.in. technologie produkcji, sposoby i zasady kontrolowania jakości, nadawanie uprawnień czeladniczych i mistrzowskich oraz uprawnienia i wybór władz cechowych. Do XIV wieku ukształtował się system nakładczy, polegający  na tym iż cechy dostarczały niezbędne do wykonania produktu surowce oraz ustalały cenę wytwarzanych produktów.

Od XVI wieku (od 1526 r.) obszar Śląska razem z Czechami znalazł się pod panowaniem dynastii Habsburgów aż do XVIII wieku. Istniejące w XVIII wieku wojny między Prusami i Austrią zwane wojnami śląskimi sprawiły, że wkrótce powstała nowa granica państwa między wymienionymi państwami, która ukształtowana została w 1741 roku. Przebiegała ona na południe od Cisówki i Ruptawy. W XVIII wieku obszar obecnego Jastrzębia był terenem przygranicznym.

Powstanie i rozwój przemysłu w regionie miało miejsce począwszy od końca XVIII wieku i początku XIX wieku. Dodać należy, że region słynął wtedy głównie z branży uzdrowiskowej. Rozwój Jastrzębia jako coraz bardziej liczącej się miejscowości miał miejsce po dokonaniu odkrycia solanki bromowo-jodowej w 1859 roku. Na solankę natrafiono prowadząc wiercenia w poszukiwaniu węgla. Pomysłodawcą i organizatorem tego przedsięwzięcia był właściciel Jastrzębia Dolnego Emil von Schlieben. Dwa lata później Jastrzębie Dolne zostało wykupione przez hrabiego Feliksa von Königsdorff, który rozpoczął tutaj budowę obiektów leczniczych. Powstały wtedy pierwsze urządzenia kąpielowe i Kasyno Zdrojowe ( w 1862 roku) – późniejszy Dom Zdrojowy a także Łazienki ( w 1861 roku) – późniejszy  Zakład Przyrodoleczniczy. Została wtedy też zmieniona nazwa miejscowości na Bad Königsdorff – Jastrzemb (od 1862 roku) obowiązująca aż do 1922 roku.

W 1869 roku powstałe wcześniej uzdrowisko zostało własnością spółki Actien Commandit Gesellschaft. Przedsiębiorstwo to unowocześniło obiekty, zbudowało muszlę koncertową, a także drewniany deptak. Z kolei w 1890 roku Jastrzębie zostało zakupione przez Juliusza Landaua. Nowy właściciel przekształcił sanatorium w uzdrowisko dziecięce. Rok później został zbudowany kompleks sanatoryjny wraz z klasztorem, szpitalem (w 1909 roku) oraz budynkiem sanatoryjnym. Należał on do Katolickiego Zakładu Dziecięcego NMP. W 1895 roku uzdrowiska kupił lekarz Mikołaj Witczak. Stopniowo rozwijały się w regionie również połączenia  kolejowe. Połączenie z Żorami oraz Pawłowicami Jastrzębie Zdrój uzyskało w 1911 roku. Dwa lata później natomiast uzyskano połączenie z Wodzisławiem. W okresie I wojny światowej z obiektów jastrzębskich zmienionych często w szpitale wojskowe korzystali żołnierze. Po wojnie w 1918 roku, Mikołaj Witczak odsprzedał uzdrowisko Austriacko-Niemieckiemu Towarzystwu Zdrojowemu.

Od 1922 roku Jastrzębie Zdrój łącznie z powiatem rybnickim należało do Polski. Na okres międzywojenny przypada rozkwit uzdrowiska. Zbudowano wtedy sanatorium im. Marszałka Piłsudskiego (w 1928 roku), powstałe dzięki funduszom Autonomicznego Województwa Śląskiego, sanatorium Hutnik oraz basen i pensjonaty.

W okresie II Wojny Światowej Jastrzębie Zdrój było wykorzystane przez Niemców na szpitale dla żołnierzy niemieckich.

W latach 1954-1975 Jastrzębie Zdrój należało administracyjnie do istniejącego wtedy powiatu wodzisławskiego, a w 1975 roku w wyniku reformy administracyjnej kraju, przyłączono do niego wsie: Szeroka, Ruptawa, Borynia, Skrzeczkowice, Moszczenica oraz przejściowo Pniówek. Obecnie w skład miasta wchodzą administracyjnie jednostki pomocnicze, takie jak sołectwa i osiedla. W skład miasta wchodzi 6 sołectw: Borynia, Bzie, Moszczenica, Ruptawa, Skrzeczkowice, Szeroka oraz 15 osiedli: Arki Bożka, Barbary, Bogoczowiec, Chrobrego, Gwarków, Morcinka, Pionierów, Przyjaźń, Pszczyńska, Staszica, Tuwima, Tysiąclecia, Zdrój, Złote Łany oraz Zofiówka. Miejscowość Jastrzębie Zdrój w XIX wieku (od połowy wieku) słynęła głównie ze swoich walorów uzdrowiskowych. Dopiero w latach 50-tych XX wieku odkryto w niej duże zasoby węgla kamiennego co spowodowało, że miasto to przekształciło się w liczący się wkrótce ośrodek przemysłowy. Nie znaczy to, że straciło  wiele ze swoich wcześniejszych walorów uzdrowiskowych. Po wojnie w Jastrzębiu Zdroju nadal funkcjonowało uzdrowisko zaliczane do uzdrowisk I kategorii (uzdrowisko zostało zlikwidowane w 1994 roku). Wraz z odkryciem węgla kamiennego rozpoczęto budowę kopalń oraz osiedli mieszkaniowych rozpoczynając w ten sposób nowy rozdział historii. Pierwszą kopalnią oddaną do użytku była kopalnia „Jastrzębie”. Równolegle budowano także osiedle „Zdrój” i „Przyjaźń”. Kilkanaście lat później istniało już 5 kopalń: Borynia, Jastrzębie, Moszczenica, Pniówek oraz Manifest Lipcowy.

Dominującą dziedziną gospodarki w Jastrzębiu-Zdroju jest górnictwo węgla kamiennego. Istnieją w tym mieście trzy czynne kopalnie, które są zrzeszone w Jastrzębskiej Spółce Węglowej. W mieście istnieją również parki przemysłowe. Ponadto znajduje się podsfera jastrzębsko-żorska Katowickiej Strefy Ekonomicznej. Jest ona założona w celu koordynacji procesów restrukturyzacyjnych i tworzenia miejsc pracy w regionie katowickim. W Jastrzębiu Zdroju funkcjonuje ponadto Jastrzębska Strefa Aktywności Gospodarczej założona w 2000 roku. Jej udziałowcami jest miasto Jastrzębie-Zdrój a także Jastrzębska Spółka Węglowa. Misją Jastrzębskiej Strefy Aktywności Gospodarczej jest zarządzanie majątkiem poprodukcyjnym likwidowanych kopalń oraz terenów poprzemysłowych. W Jastrzębiu-Zdroju znajdują się ponadto dwie oczyszczalnie ścieków.

W 2003 roku w Jastrzębiu-Zdroju ogółem w przemyśle oraz budownictwie zatrudnionych było 65,5% ludności czynnie zawodowej. Zarejestrowano wtedy 5261 podmiotów gospodarczych, w tym na sektor prywatny przypadło wtedy 97,4%, a na sektor publiczny 2,6%. W skład tych podmiotów wchodziły 192 spółki prawa handlowego, 9 spółek akcyjnych oraz 183 spółki z o.o. Gospodarka regionu rozwija się obecnie bardzo dynamicznie. Do intensywnie rozwijających się branż w ostatnim okresie zaliczyć należy: branżę materiałów budowlanych, przetwórstwa tworzyw sztucznych oraz artykułów spożywczych.

Fragment opracowania „Od rzemiosła do przemysłu” udostępniony przez Cech Rzemieślników i Innych Przedsiębiorców i opublikowany za jego zgodą. 

 

czwartek, 15 mar 2018, Tekst zaczerpnięty

Mieszkanie

Jastrzębie-Zdrój

cena: 138 000,00 zł
MIESZKANIE JASTRZĘBIE-ZDRÓJ

62.00 m2, REZERWACJA Przedstawiam ofertę sprzedaży mieszkania typu m-4 o metrażu 62m2, składającego się z trzech nieprzejściowych pokoi, kuchni z oknem, łazienki osobnej z WC, przedpokoju w kształcie litery L. Mieszkanie słoneczne z dużym balkonem, położone na pią... więcej

Śląska, jola@jgn-vesta.pl, 883 100 480

KOMENTARZE

  • | 16/03 godz. 08:20

    Ciekawy tekst, ale...
    Juliusz nie upił uzdrowiska w 1890 roku. Kupił jego ojciec Louis w 1876, a Juliusz był jednym ze spadkobierców.
    Mikołaj Witczak nie odsprzedał uzdrowiska po zakończeniu wojny w 1918 roku, bo już nie żył. Odsprzedał w listopadzie 1917 roku

  • jasnet.pl | 15/03 godz. 12:36

    Komentarze do tego tekstu zostały wyłączone! Minął okres dodawania komentarzy.

zobacz wszystkie komentarze

NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE

ARTYKUŁY

więcej

BLOGI

więcej blogów

KALENDARZ

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszego serwisu. Pliki cookie pozwalają na poznanie twoich preferencji na podstawie zachowań w serwisie. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę. Poznaj szczegóły i możliwości zmiany ustawień w Polityce Cookies
Zamknij X