Bruksela potrzebuje JSW

Polska jest jedynym producentem węgla koksowego w Unii Europejskiej, a zdecydowana większość unijnego wydobycia spoczywa w rękach Jastrzębskiej Spółki Węglowej. Posiadany surowiec zaspokaja nie tylko potrzeby krajowe, ale w znacznej mierze trafia na eksport, zasilając głównie niemiecki przemysł hutniczy oraz huty w innych krajach europejskich, a także na Ukrainie.

Równocześnie rodzima produkcja pokrywa jedynie niewielką część całkowitego zapotrzebowania europejskiego przemysłu. Zdecydowana większość węgla koksowego trafia do Wspólnoty z zagranicy – przede wszystkim ze Stanów Zjednoczonych, Australii oraz Kanady. Zauważalny w ostatnich latach spadek importu tego surowca do Europy nie wynika jednak z postępującego zazielenienia hutnictwa, lecz z trudniejszej kondycji europejskiego przemysłu, wywołanej konkurencją ze strony tańszej stali sprowadzanej z Chin.

Rozwój odnawialnych źródeł energii i odchodzenie od paliw kopalnych wiążą się z nieoczywistym wyzwaniem surowcowym. Budowa nowoczesnej infrastruktury ekologicznej, takiej jak morskie turbiny wiatrowe, wymaga ogromnych ilości stali. Produkcja tego metalu wciąż opiera się w większości na tradycyjnej metodzie wielkopiecowej, w której niezbędny jest koks wytwarzany z węgla koksowego. Powstaje w ten sposób swoisty paradoks: do realizacji celów klimatycznych i budowy zielonej gospodarki Unia Europejska potrzebuje materiałów, których wytworzenie wymaga użycia surowca pochodzącego z górnictwa.

Mimo że polskie wydobycie stanowi mały ułamek unijnego rynku, z punktu widzenia bezpieczeństwa dostaw odgrywa kluczową rolę. Gdyby Jastrzębska Spółka Węglowa zaprzestała działalności, europejskie stalownie stałyby się całkowicie zależne od dostawców zewnętrznych. W obecnej sytuacji geopolitycznej Unia Europejska nie może sobie pozwolić na utratę jedynego wewnętrznego źródła tak kluczowego komponentu. Z tego powodu, gdy spółka zmagała się z poważnymi trudnościami finansowymi i stratami w zarządzaniu, unijne instytucje przychylnie odniosły się do państwowych mechanizmów wsparcia płynnościowego, by uchronić przedsiębiorstwo przed upadkiem.

Węgiel koksowy od lat znajduje się na unijnej liście surowców krytycznych, co jest zasługą wcześniejszych starań polskiego dyplomacji i lobbingu. Wpisanie go na tę listę miało chronić Europę przed uzależnieniem od zewnętrznych dostawców. Unia rozróżnia jednak surowce krytyczne od strategicznych. Węgiel koksowy nie posiada statusu strategicznego, co oznacza brak automatycznego wsparcia finansowego dla projektów wydobywczych ze środków unijnych.

Główną przeszkodą dla długofalowej akceptacji tego surowca jest fakt, że w przeciwieństwie do innych minerałów, węgiel koksowy bezpowrotnie zużywa się w procesie technologicznym i nie podlega recyklingowi. Dodatkowo jego spalanie wiąże się z emisjami, co stoi w sprzeczności z długoterminową polityką klimatyczną. Unia Europejska traktuje go więc jako paliwo przejściowe – niezbędne w obecnym momencie, ale docelowo przeznaczone do wycofania.

Analitycy i eksperci podkreślają, że węgiel koksowy nie jest surowcem przyszłości, lecz rozwiązaniem pomostowym. Przedsiębiorstwa w Europie, w tym kluczowi odbiorcy z Niemiec, pracują nad wdrożeniem technologii produkcji stali bez użycia węgla (np. z wykorzystaniem wodoru lub metod elektrycznych), co stopniowo zmniejsza zapotrzebowanie na koks. Zgodnie z prognozami, całkowite odchodzenie od tego surowca w przemyśle stalowym może potrwać do połowy wieku.

Dla Polski i Jastrzębskiej Spółki Węglowej oznacza to konieczność przyjęcia realistycznego podejścia: Zanim przemysł w pełni przejdzie na zielone technologie, Polska powinna czerpać zyski ze sprzedaży surowca na rynku europejskim i światowym. JSW musi wykorzystać zebrane doświadczenie górnicze do stopniowego przekształcania swojego profilu działalności, na przykład w stronę wydobycia innych poszukiwanych minerałów lub metali, które będą kluczowe dla nowoczesnej gospodarki.

Źródło: energetyka24.com
Foto: JSW SA